Regularny przegląd instalacji elektrycznej jest jednym z najważniejszych elementów zapewnienia bezpieczeństwa w budynkach mieszkalnych i użytkowych, a jednocześnie obowiązkiem wynikającym z przepisów Prawa budowlanego. Instalacja elektryczna jest systemem, który z czasem ulega naturalnemu zużyciu, a błędy montażowe, przeciążenia obwodów czy niewłaściwe zabezpieczenia mogą prowadzić do pożarów, porażenia prądem lub awarii urządzeń. Właściciel lub zarządca obiektu musi zlecać okresowe kontrole instalacji elektrycznej, szczególnie w ramach przeglądu pięcioletniego, ale również w sytuacjach, w których występują objawy uszkodzeń, intensywna eksploatacja lub podejrzenie nieprawidłowości. Podczas przeglądu ocenia się stan przewodów, połączeń, osprzętu, zabezpieczeń oraz wykonuje szereg pomiarów ochronnych. Obowiązek wynika bezpośrednio z art. 62 Prawa budowlanego i jest związany z odpowiedzialnością właściciela za bezpieczeństwo użytkowników budynku.
Co obejmuje przegląd instalacji elektrycznej?
Zakres przeglądu instalacji elektrycznej obejmuje zarówno oględziny, jak i pomiary techniczne, które pozwalają ocenić jej stan i zgodność z obowiązującymi normami. Inspektor dokonuje analizy stanu przewodów, ocenia ich izolację, połączenia w puszkach elektrycznych, stan gniazd, łączników, rozdzielnic oraz zabezpieczeń. Jednym z kluczowych etapów są pomiary takie jak: pomiar rezystancji izolacji, pomiar impedancji pętli zwarcia, test wyłączników różnicowoprądowych, pomiar ciągłości przewodów ochronnych oraz sprawdzenie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Sprawdza się również prawidłowość działania głównych połączeń wyrównawczych, stan przewodu PE oraz obecność poprawnych zabezpieczeń nadprądowych. W przypadku starszych budynków ocenia się także, czy instalacja została zmodernizowana według normy PN-HD 60364, obejmującej m.in. minimalne przekroje przewodów, dobór zabezpieczeń oraz sposób ułożenia instalacji.
Dlaczego przegląd instalacji elektrycznej jest obowiązkowy?
Wymóg przeprowadzania przeglądów instalacji elektrycznej wynika z faktu, że jest ona jednym z najbardziej newralgicznych systemów w budynku. Niesprawna lub przeciążona instalacja może prowadzić do skoków napięcia, uszkodzenia urządzeń, a przede wszystkim do pożaru — co stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń w obiektach mieszkalnych. Zgodnie z przepisami instalacja elektryczna musi być kontrolowana minimum raz na pięć lat, jednak w budynkach o intensywnym użytkowaniu, w obiektach komercyjnych lub tam, gdzie stwierdzono wcześniejsze usterki, kontrole powinny być wykonywane częściej. Przegląd jest także wymagany przy modernizacji części instalacji, montażu nowych urządzeń dużej mocy, rozbudowie instalacji lub podejrzeniu uszkodzeń. Właściciel ma obowiązek zorganizować kontrolę, przechowywać protokoły pomiarowe oraz zapewnić wykonanie zaleconych napraw, ponieważ zaniedbanie może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej i karnej.
Jakie są najczęstsze usterki wykrywane podczas przeglądu?
Podczas przeglądów bardzo często ujawniane są usterki wynikające z błędów montażowych, nieprawidłowej eksploatacji lub starzenia się przewodów. Do najczęstszych należą: uszkodzenia izolacji przewodów, nieprawidłowe podłączenia w puszkach, przeciążenia obwodów, zbyt duża liczba gniazd na jednym obwodzie, brak przewodu ochronnego PE w starszych instalacjach, niesprawne wyłączniki różnicowoprądowe, źle dobrane zabezpieczenia nadprądowe, uszkodzone gniazda i łączniki, luźne zaciski oraz niewłaściwe połączenia przewodów aluminiowych i miedzianych. W budynkach z lat 70–90 instalacje były często wykonywane przewodami aluminiowymi, które obecnie wykazują podwyższone ryzyko przegrzewania i luzowania połączeń. Dużym problemem są również modernizacje wykonywane fragmentarycznie — np. w jednym pomieszczeniu przewody miedziane, a w innym aluminiowe — co utrudnia spełnienie norm bezpieczeństwa.
Jak wygląda dokumentacja przeglądu instalacji elektrycznej?
Po przeprowadzeniu przeglądu specjalista sporządza protokół pomiarowy, który zawiera wyniki pomiarów, opis stwierdzonych usterek, ocenę zgodności z normami, fotografie oraz zalecenia dotyczące napraw. Dokument ten stanowi część obowiązkowej dokumentacji technicznej i musi zostać dołączony do książki obiektu budowlanego (KOB). Właściciel lub zarządca musi nie tylko przechowywać dokument, ale również zapewnić wykonanie napraw w określonym terminie. Brak protokołu lub wykonanie przeglądu przez osobę bez kwalifikacji może skutkować karą administracyjną, a w przypadku szkody — odmową wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Współczesne rozwiązania, takie jak cyfrowe systemy zarządzania przeglądami, ułatwiają archiwizowanie dokumentów i pozwalają automatycznie monitorować terminy kolejnych kontroli oraz przypominać o zbliżających się obowiązkach.
