Współczesne budynki wyposażone w rozbudowane systemy elektryczne, automatykę, pompy ciepła oraz fotowoltaikę wymagają nie tylko sprawnej odgromówki, lecz także stałej kontroli jej stanu. Właśnie dlatego coraz większą rolę odgrywa monitorowanie instalacji odgromowej, realizowane przez inteligentne systemy pomiarowe, czujniki oraz urządzenia analizujące parametry pracy instalacji w czasie rzeczywistym. Tradycyjny przegląd instalacji odgromowej wykonywany raz na kilka lat nie jest w stanie wykryć wszystkich usterek — zwłaszcza tych, które powstają wskutek przeciążeń, przepięć lub zmian wilgotności gruntu. Systemy monitorowania rejestrują impulsy prądowe, mierzą parametry uziemienia, analizują działanie zwodów odgromowych, kontrolują przewody odprowadzające, a nawet wykrywają mikropęknięcia i korozję. Inteligentna odgromówka to rozwiązanie szczególnie potrzebne w budynkach wyposażonych w drogi sprzęt elektryczny, systemy automatyki, serwerownie czy instalacje PV, gdzie każdy błąd w działaniu instalacji odgromowej może prowadzić do poważnych szkód.
Jak działają inteligentne systemy monitorowania instalacji odgromowej?
Inteligentne systemy analizują pracę instalacji odgromowej w sposób ciągły, opierając się na szeregu czujników mierzących przepływ prądu, napięcia indukowane, parametry rezystancji uziemienia, temperaturę przewodów oraz sygnały elektromagnetyczne generowane podczas wyładowań atmosferycznych. Rejestrują każde uderzenie pioruna, łącznie z kierunkiem przepływu energii oraz wartością prądu. Urządzenia zbierają dane lokalnie lub przesyłają je do systemów zdalnego nadzoru, które analizują odchylenia od norm. W połączeniu z modułami diagnostycznymi system potrafi określić, w których miejscach instalacja może tracić skuteczność — na przykład w wyniku uszkodzenia połączeń wyrównawczych, korozji elementów metalowych, przecięcia przewodów lub mikropęknięć w punktach łączenia. Zaawansowane systemy potrafią również wykryć, czy ochrona przeciwprzepięciowa zareagowała prawidłowo oraz czy jej elementy wymagają wymiany. Dzięki temu monitorowanie nie tylko wykrywa usterki, ale także przewiduje możliwe awarie.
Co rejestrują czujniki monitorujące instalację odgromową?
Systemy monitorowania korzystają z wielu typów czujników, a każdy z nich pełni inne zadanie. Czujniki impulsów piorunowych pozwalają zarejestrować liczbę i siłę wyładowań, które uderzyły w instalację odgromową. Czujniki rezystywności gruntu mierzą parametry uziemienia, które mogą zmieniać się w zależności od pory roku, wysuszenia gleby czy uszkodzeń przewodów uziemiających. Czujniki ciągłości wykrywają przerwy w przewodach odprowadzających, w połączeniach wyrównawczych, a także w połączeniach z elementami metalowymi budynku. System może wykrywać także lokalne przegrzewanie przewodów, świadczące o przeciążeniu lub złym doborze materiałów. W budynkach z fotowoltaiką monitorowanie obejmuje dodatkowo połączenia konstrukcji paneli z systemem odgromowym oraz reakcję SPD na skoki napięcia. Dzięki temu właściciel budynku ma pełną historię pracy instalacji i może wychwycić nieprawidłowości na długo przed wystąpieniem usterki.
Dlaczego monitorowanie instalacji odgromowej staje się standardem w nowych budynkach?
Rosnąca liczba urządzeń elektronicznych w domach, rozwój automatyki budynkowej, powszechne stosowanie instalacji fotowoltaicznych oraz zwiększona częstotliwość burz powodują, że potrzeba stałej kontroli instalacji odgromowej staje się kluczowa. W nowych budynkach inteligentne monitorowanie instalacji odgromowej jest często przewidywane już na etapie projektu. Dzięki temu możliwe jest szybkie wykrycie uszkodzenia przewodów, utraty ciągłości uziomu, złej pracy ochrony przeciwprzepięciowej, niewłaściwego działania zwodów czy przepięć przemieszczających się do instalacji elektrycznej. Systemy te zwiększają również bezpieczeństwo inwestorów i ułatwiają procesy odbiorowe — dokumentacja pracy instalacji jest zapisana cyfrowo, a jej poprawność można potwierdzić raportami z monitoringu. Dodatkowo inteligentne systemy redukują koszty — pozwalają ograniczyć liczbę awarii, zmniejszyć ryzyko zniszczenia sprzętu i wydłużają żywotność całej odgromówki.
Kiedy stosowanie monitoringu odgromówki jest szczególnie wskazane?
Monitorowanie jest zalecane w każdym nowoczesnym budynku, ale są sytuacje, w których staje się niemal obowiązkowe. Dotyczy to przede wszystkim obiektów, w których znajduje się wrażliwa elektronika: serwerownie, systemy alarmowe, automatyka przemysłowa, sieci komputerowe, centrale telekomunikacyjne, inteligentne domy oraz rozbudowane instalacje PV. W takich miejscach każda awaria instalacji odgromowej może prowadzić do poważnych strat finansowych. Monitorowanie jest także wskazane w budynkach, w których uziom znajduje się w gruncie o zmiennej wilgotności lub dużej rezystywności, co wpływa na skuteczność odprowadzania prądu. W obiektach z fotowoltaiką monitoring pozwala ocenić współpracę konstrukcji paneli z systemem odgromowym i wychwycić przeciążenia na obwodach DC. Wysokie ryzyko wyładowań atmosferycznych w regionie również zwiększa potrzebę montażu monitoringu.
