Skuteczność systemu odgromowego zależy nie tylko od jakości montażu i zgodności z normą PN-EN 62305, lecz także od tego, jak na jego poszczególne elementy oddziałują warunki atmosferyczne. Zmiany temperatury, intensywne opady, silny wiatr, grad, promieniowanie UV oraz długotrwała wilgoć prowadzą do stopniowego pogarszania stanu technicznego instalacji, a w niektórych przypadkach mogą doprowadzić do jej całkowitej nieskuteczności. Najbardziej narażone są zwody odgromowe, przewody odprowadzające, złącza kontrolne, elementy konstrukcyjne dachu oraz uziemienie, którego parametry zależą od wilgotności gleby i jej rezystywności. Podczas przeglądu instalacji odgromowej specjaliści często stwierdzają uszkodzenia wynikające nie tyle z błędów montażowych, co właśnie z długotrwałego oddziaływania atmosfery. Zrozumienie, jak różne czynniki środowiskowe wpływają na instalację, pozwala właścicielom domów podejmować działania zapobiegawcze oraz lepiej przygotować się do okresowych kontroli.
Wpływ wilgoci i opadów na instalację odgromową
Wilgoć jest jednym z największych wrogów instalacji odgromowej, szczególnie jeśli jej elementy wykonane są z metali podatnych na korozję. Długotrwałe opady deszczu przyspieszają degradację uchwytów, złącz i przewodów, a w skrajnych przypadkach prowadzą do utraty ciągłości przewodu, co całkowicie pozbawia instalację skuteczności. Opady śniegu dodatkowo obciążają elementy montowane na dachu, takie jak zwody odgromowe, co może powodować ich deformacje lub obluzowanie uchwytów. Wilgotność gleby ma ogromny wpływ na parametry uziemienia — rezystancja uziomu może różnić się znacząco między sezonem mokrym a okresem suszy. W przypadku gruntów gliniastych i ilastych wilgoć wpływa pozytywnie, poprawiając przewodność, natomiast w glebach piaszczystych skuteczność uziomu zmienia się diametralnie. To powód, dla którego regularny pomiar rezystancji jest kluczowy w ocenie działania instalacji.
Oddziaływanie promieniowania UV i wysokich temperatur
Promieniowanie UV jest jednym z najczęściej niedocenianych czynników wpływających na starzenie elementów instalacji. Wysokie temperatury i bezpośrednia ekspozycja na słońce powodują degradację tworzyw sztucznych, z których wykonane są uchwyty, izolacje przewodów oraz niektóre elementy mocujące. W przypadku przewodów odprowadzających prowadzących po elewacji, wysoka temperatura może przyspieszyć pękanie izolacji ochronnych lub powodować ich odkształcenia. Na dachach promieniowanie UV osłabia mocowania zwodów odgromowych oraz elementów konstrukcyjnych w miejscach, w których dochodzi do nagrzewania pokrycia dachowego. Popularne systemy fotowoltaiczne również podwyższają temperaturę powierzchni dachu, co wpływa na elementy instalacji odgromowej ułożone w ich pobliżu. W skrajnych przypadkach, gdy metal jest wystawiony na naprzemienne nagrzewanie i chłodzenie, dochodzi do rozszerzalności termicznej przewodów, powodując ich luzowanie w uchwytach i większe ryzyko pęknięć.
Wpływ mrozu i niskich temperatur
Mróz oddziałuje nie tylko na metalowe elementy instalacji, ale także na grunt, w którym znajdują się uziomy. Zamarznięta ziemia może mieć znacznie wyższą rezystywność, co prowadzi do pogorszenia skuteczności odprowadzania prądu piorunowego. Niskie temperatury mogą również wpływać na kruchość stalowych przewodów, zwłaszcza w miejscach, gdzie doszło do wcześniejszych uszkodzeń lub mikropęknięć. Elementy montażowe — zwłaszcza uchwyty i obudowy z tworzyw sztucznych — mogą pękać pod wpływem mrozu, co prowadzi do poluzowania przewodów odprowadzających lub odkształcenia zwodów odgromowych. Woda, która dostaje się do złącz lub osłon przewodów, zamarza i rozszerzając się, niszczy zaciski, co osłabia ciągłość instalacji. Z tego powodu po okresach zimowych często stwierdza się zwiększoną liczbę usterek podczas przeglądu instalacji odgromowej.
Wiatr, burze i uszkodzenia mechaniczne
Silny wiatr może powodować drgania i naprężenia w elementach instalacji, szczególnie na dachach o dużej powierzchni lub w budynkach położonych w otwartych przestrzeniach. Zwody odgromowe montowane na krawędziach lub w najwyższych punktach budynku są narażone na przechylanie, wyginanie oraz utratę stabilności. W czasie burz wiatr porywa gałęzie i inne przedmioty, które mogą uszkodzić przewody, zamocowania czy elementy konstrukcyjne dachu. Podmuchy wiatru mogą również powodować ocieranie przewodów o ostre krawędzie, prowadząc do zdzierania powłoki ochronnej. W budynkach z fotowoltaiką istnieje ryzyko, że wiatr wprowadzi wibracje konstrukcji paneli, które przenoszą się na ułożone w pobliżu przewody odgromowe. Uszkodzenia tego typu są często niewidoczne na pierwszy rzut oka, dlatego stan przewodów musi być regularnie kontrolowany.
Zmienna rezystywność gruntu i jej wpływ na uziemienie
Uziemienie jest najbardziej wrażliwym elementem instalacji na zmienne warunki atmosferyczne, ponieważ jego skuteczność zależy od parametrów gleby. W okresach długotrwałej suszy rezystywność gleby potrafi wzrosnąć nawet kilkukrotnie, co sprawia, że prąd piorunowy nie jest w stanie bezpiecznie rozproszyć się w gruncie. Dotyczy to szczególnie gruntów piaszczystych i skalistych, w których wilgoć przepływa szybko i nie utrzymuje się w warstwach przyziemnych. Z kolei okresy intensywnych opadów mogą powodować przesycenie gruntu wodą, co chwilowo poprawia przewodność, ale długoterminowo zwiększa ryzyko korozji elementów uziomu — zwłaszcza w przypadku taśm i bednarki stalowej. Zmienność rezystywności jest jednym z głównych powodów, dla których pomiary rezystancji należy wykonywać częściej niż tylko podczas obowiązkowych przeglądów.
