Prawidłowo zaprojektowane i zamontowane przewody odprowadzające stanowią kluczowy element instalacji odgromowej, ponieważ odpowiadają za bezpieczne sprowadzenie prądu piorunowego z dachu do uziemienia. Ich poprawne prowadzenie decyduje o tym, czy energia zostanie odprowadzona kontrolowaną drogą, czy też popłynie niebezpiecznymi ścieżkami, grożąc uszkodzeniem konstrukcji, izolacji, pokrycia dachu lub elementów instalacji elektrycznej. Norma PN-EN 62305 określa zasady dotyczące liczby przewodów, ich trasy, sposobu mocowania oraz minimalnych promieni gięcia, aby zagwarantować bezpieczny przepływ prądu o ogromnej wartości. Podczas przeglądu instalacji odgromowej specjaliści szczególnie dokładnie oceniają stan przewodów odprowadzających, ponieważ ich uszkodzenia są jedną z najczęstszych przyczyn nieskuteczności całej instalacji odgromowej. Zrozumienie zasad projektowych i typowych błędów pozwala właścicielom zapobiec zagrożeniom oraz zapewnić maksymalną ochronę budynku.
Jak prowadzić przewody odprowadzające zgodnie z normą PN-EN 62305?
Podstawową zasadą normy PN-EN 62305 jest prowadzenie przewodów odprowadzających możliwie najkrótszą i najbardziej bezpośrednią drogą od zwodów do uziomu, minimalizując ryzyko powstawania nadmiernych napięć krokowych, łuków elektrycznych i strat energetycznych. Przewody powinny być rozmieszczone równomiernie wokół obrysu budynkú, tworząc symetryczny układ odprowadzeń. Każdy przewód musi być stabilnie mocowany za pomocą uchwytów odpornych na promieniowanie UV, wilgoć i zmiany temperatury, co zapobiega ich przesuwaniu się i luzowaniu pod wpływem warunków atmosferycznych. Istotne są również minimalne promienie gięcia — zbyt ostre zakręty mogą utrudniać przepływ wysokiego prądu, prowadząc do przegrzewania i potencjalnych uszkodzeń. Zgodnie z normą przewody nie mogą przebiegać w miejscach narażonych na przypadkowe uszkodzenia, takich jak narożniki budynku, miejsca montażu rynien czy okolice mocowań paneli fotowoltaicznych. Przewody muszą także tworzyć połączenia wyrównawcze z metalowymi elementami konstrukcyjnymi budynku, minimalizując ryzyko przeskoków.
Liczba przewodów odprowadzających – ile odprowadzeń powinno mieć skuteczne LPS?
Norma PN-EN 62305 wskazuje, że skuteczna instalacja odgromowa musi posiadać co najmniej dwa przewody odprowadzające, jednak liczba ta zależy od poziomu ochrony LPS oraz kształtu budynku. W przypadkach obiektów o dużej powierzchni dachu, skomplikowanej architekturze lub wysokiej ekspozycji na wyładowania często zaleca się montaż czterech, sześciu lub więcej odprowadzeń. Im więcej równoległych ścieżek przepływu prądu, tym mniejsze obciążenie przypada na każdy przewód i tym mniejsze ryzyko uszkodzenia w trakcie burzy. Zwiększenie liczby odprowadzeń znacząco redukuje wartości prądów częściowych, zapobiega przeciążeniom lokalnym i poprawia współpracę z systemem uziemienia. Podczas przeglądu instalacji odgromowej specjalista ocenia, czy liczba odprowadzeń jest adekwatna do poziomu ochrony LPS i specyfiki obiektu. Niewystarczająca liczba odprowadzeń to jeden z najpoważniejszych błędów montażowych, mogący prowadzić do przegrzewania przewodów i potencjalnego zapłonu elementów konstrukcyjnych.
Wymagania dotyczące prowadzenia przewodów – trasa, odstępy i połączenia z konstrukcją
Aby instalacja odgromowa była skuteczna, przewody odprowadzające muszą być prowadzone zgodnie z określonymi zasadami, gwarantującymi maksymalne bezpieczeństwo. Przewody powinny być prowadzone na zewnętrznych ścianach budynku, w miejscach dobrze widocznych i łatwo dostępnych, co ułatwia kontrolę ich stanu. Zgodnie z normą przewody muszą przebiegać w sposób pionowy lub z możliwie minimalnym odchyleniem, a zastosowanie ostrych łuków czy zagięć jest surowo zabronione. Ważne jest również zachowanie właściwych odległości izolacyjnych od metalowych elementów, takich jak rynny, balustrady, kable PV, anteny czy stalowe elementy konstrukcyjne. Brak zachowania tych odległości zwiększa ryzyko powstawania przeskoków i uszkodzeń instalacji elektrycznej. Równie istotne jest prawidłowe łączenie przewodów z konstrukcją budynku oraz z systemem połączeń wyrównawczych. Podczas kontroli instalator sprawdza również, czy przewody nie są zasłonięte ociepleniem, roślinnością lub innymi elementami utrudniającymi ocenę ich stanu.
Najczęstsze błędy montażowe dotyczące przewodów odprowadzających
Do najczęstszych błędów montażowych należy prowadzenie przewodów odprowadzających zbyt krętą trasą, co zwiększa ich długość i utrudnia przepływ prądu piorunowego. Częstym problemem jest także prowadzenie przewodów pod ociepleniem elewacji — co jest niezgodne z normą, ponieważ przewody są wtedy niewidoczne, podatne na uszkodzenia termiczne i mogą spowodować zapłon izolacji w wyniku przegrzania. Innym poważnym błędem jest montaż przewodów zbyt blisko metalowych elementów, bez zachowania prawidłowych odstępów izolacyjnych, co stwarza ryzyko przeskoków i uszkodzeń konstrukcji. Niektórzy wykonawcy stosują również niewłaściwe materiały — zbyt cienkie przewody, elementy o niskiej odporności na korozję lub uchwyty, które pękają po kilku latach eksploatacji. Podczas prac na dachu, zwłaszcza przy montażu fotowoltaiki, dochodzi często do przypadkowego przecięcia lub naruszenia przewodów. W trakcie przeglądu instalacji odgromowej są to jedne z najczęściej wykrywanych usterek.
Jak ocenia się stan przewodów odprowadzających podczas przeglądu?
Podczas przeglądu instalacji odgromowej specjaliści w pierwszej kolejności oceniają stan wizualny przewodów, ich prowadzenie, mocowania i zgodność z normą PN-EN 62305. Sprawdza się, czy przewody nie są skorodowane, czy uchwyty są stabilne i czy nie występują pęknięcia, przetarcia lub uszkodzenia mechaniczne. Kontroluje się także, czy przewody nie zostały zasłonięte elementami elewacji, roślinnością lub instalacjami dodatkowymi, jak kable DC z paneli fotowoltaicznych. Kolejnym etapem jest ocena ciągłości przewodu i jego połączeń z systemem uziemienia oraz połączeń wyrównawczych. Przegląd obejmuje również analizę trasy przewodów pod kątem zachowania właściwych odległości od metalowych elementów budynku i innych przewodzących konstrukcji. Jeżeli wykryte zostaną błędy montażowe, luźne zaciski, niewłaściwa geometria prowadzenia lub ślady korozji, instalacja wymaga modernizacji, aby przywrócić jej pełną skuteczność.
