Prawidłowo zaprojektowane uziomy odgromowe stanowią fundament skutecznej ochrony budynku przed skutkami wyładowań atmosferycznych. To właśnie od jakości połączenia z gruntem zależy, czy energia pioruna zostanie bezpiecznie odprowadzona, a rezystancja uziemienia utrzymana na poziomie wymaganym przez normę PN-EN 62305. Dobór odpowiedniego rozwiązania zależy od konstrukcji budynku, warunków gruntowych, głębokości wód gruntowych, wilgotności gleby oraz tego, jak wygląda istniejąca instalacja odgromowa. W praktyce stosuje się trzy podstawowe rodzaje uziomów: uziom fundamentowy, uziom otokowy i uziom szpilkowy, a każdy z nich ma inne właściwości, koszty wykonania i skuteczność. Właściwy wybór ma kluczowe znaczenie również podczas przeglądu instalacji odgromowej, ponieważ specjaliści oceniają nie tylko sam uziom, ale także jakość jego połączenia z przewodami odprowadzającymi i skuteczność odprowadzenia prądu do gruntu. Zrozumienie różnic między poszczególnymi typami pozwala dobrać rozwiązanie optymalne dla domu jednorodzinnego w konkretnych warunkach.
Uziom fundamentowy – najbardziej trwałe i najskuteczniejsze rozwiązanie dla nowych domów
Uziom fundamentowy jest uznawany za najbardziej stabilny i skuteczny spośród wszystkich rodzajów uziomów stosowanych w domach jednorodzinnych. Tworzy się go poprzez umieszczenie taśmy stalowej ocynkowanej lub stali nierdzewnej w ławach fundamentowych, gdzie ma stały kontakt z wilgotnym środowiskiem gruntu. Dzięki temu rezystancja uziemienia pozostaje niska przez wiele lat, nawet w sezonach suchych. Fundament działa jak naturalna ochrona konstrukcji, a metalowy element nie jest narażony na korozję tak intensywnie jak uziomy otokowe czy szpilkowe. Uziom fundamentowy zapewnia najlepsze warunki współpracy z piorunochronem, zwodami odgromowymi i połączeniami wyrównawczymi, a jednocześnie tworzy zintegrowaną ochronę całej bryły budynku. W trakcie przeglądu instalacji odgromowej ocenia się głównie jego ciągłość i parametry rezystancji, ponieważ dostęp do tego uziomu jest ograniczony. Jego największą zaletą jest naturalna stabilność warunków uziemienia – w gruncie otaczającym fundamenty wilgotność utrzymuje się na optymalnym poziomie, co gwarantuje długotrwałą skuteczność ochrony odgromowej.
Uziom otokowy – uniwersalne rozwiązanie dla istniejących budynków
Uziom otokowy stosuje się najczęściej w budynkach, które nie mają przygotowanego uziomu fundamentowego. Polega on na ułożeniu taśmy stalowej wokół budynku, na głębokości nie mniejszej niż 0,5–1 m i w odległości około 1 m od ścian fundamentowych. Dzięki temu uziom otokowy umożliwia wykonanie instalacji odgromowej w obiektach już wybudowanych, zapewniając stabilne parametry uziemienia przy właściwym zagłębieniu. Jego wadą jest większa podatność na korozję, szczególnie w glebach agresywnych chemicznie. Podczas przeglądu instalacji odgromowej kontroluje się stan złączy probierczych, ciągłość metalicznego połączenia i pomiary parametrów rezystancji. Uziom otokowy dobrze współpracuje z przewodami odprowadzającymi, zwłaszcza jeśli wykonany jest w całości ze stali ocynkowanej lub nierdzewnej. W porównaniu z uziomem fundamentowym ma jednak większe wahania rezystancji zależne od pogody, dlatego w domach jednorodzinnych stosuje się go głównie jako rozwiązanie alternatywne.
Uziom szpilkowy – rozwiązanie tam, gdzie warunki gruntowe są trudne
Uziom szpilkowy sprawdza się w miejscach, gdzie gleba ma wysoką rezystywność, np. na terenach piaszczystych, skalistych lub suchych, gdzie wykonanie otoku nie daje zadowalających efektów. Składa się z kilku stalowych prętów wbijanych pionowo w ziemię na głębokość nawet 6–9 metrów, dzięki czemu dociera do warstw o wyższej wilgotności. Choć jest często stosowany, ma również swoje ograniczenia — przede wszystkim podatność na zmiany sezonowe wilgotności gruntu oraz ryzyko korozji prętów bez odpowiedniego zabezpieczenia. Podczas przeglądu instalacji odgromowej szczególną uwagę zwraca się na stan złączy oraz skuteczność przewodzenia między poszczególnymi szpilkami, ponieważ nieciągłość jednego elementu może znacząco pogorszyć parametry całego systemu. Uziom szpilkowy jest rozwiązaniem ekonomicznym i szybkim w montażu, ale jego efektywność zależy od lokalnych warunków gruntowych oraz prawidłowego połączenia z zwodami odgromowymi, piorunochronem i połączeniami wyrównawczymi.
Który uziom najlepiej sprawdzi się w domu jednorodzinnym?
Wybór najlepszego rodzaju uziomu zależy od etapu budowy, warunków gruntowych i wymagań normy PN-EN 62305. Dla nowych domów bezkonkurencyjny jest uziom fundamentowy — najtrwalszy, najbardziej odporny, gwarantujący najlepsze i najstabilniejsze wartości rezystancji uziemienia. Dla domów już stojących optymalnym wyborem jest uziom otokowy, pod warunkiem że grunt w okolicy budynku nie ma zbyt wysokiej rezystywności. W sytuacjach wyjątkowo trudnych — na suchych terenach lub gdy nie można wykonać otoku — najlepszym rozwiązaniem pozostaje uziom szpilkowy, który pozwala dotrzeć do głębokich, wilgotnych warstw gleby. Podczas przeglądu instalacji odgromowej to właśnie parametry uziomu decydują o skuteczności całego systemu. Dlatego dobór powinien uwzględniać nie tylko koszty, ale także specyfikę działki, klimat, typ budynku oraz sposób wykonania instalacji odgromowej.
