Regularny przegląd instalacji odgromowej jest jedynym sposobem, aby wcześnie wykryć uszkodzenia mogące osłabić skuteczność całego systemu chroniącego budynek przed wyładowaniami atmosferycznymi. W trakcie kontroli specjaliści analizują stan kluczowych elementów, takich jak zwody odgromowe, przewody odprowadzające, uziemienie, połączenia wyrównawcze oraz główny piorunochron. To właśnie w tych miejscach najczęściej pojawiają się nieprawidłowości wynikające z upływu czasu, korozji, zmian w konstrukcji dachu, intensywnych warunków pogodowych czy montażu instalacji fotowoltaicznych. Dodatkowym problemem są błędy montażowe oraz ingerencje w budynek, które zaburzają integralność systemu odgromowego i powodują wzrost rezystancji uziemienia, co może prowadzić do przepięć i uszkodzeń instalacji elektrycznych. Zrozumienie, jakie usterki instalacji odgromowej występują najczęściej, pozwala właścicielom budynków szybciej reagować i realnie zwiększać bezpieczeństwo domu podczas burz.
Uszkodzenia przewodów odprowadzających – jedna z najczęstszych przyczyn niesprawności odgromówki
Przewody odprowadzające odpowiadają za transport energii pioruna z dachu bezpośrednio do gruntu, dlatego ich stan techniczny ma kluczowe znaczenie. W praktyce są to elementy najbardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne i środowiskowe. Silny wiatr może rozluźniać uchwyty, intensywne nasłonecznienie powoduje degradację materiału, a skrajne różnice temperatur prowadzą do mikropęknięć na powierzchni przewodów. Do bardzo częstych uszkodzeń dochodzi także podczas prac remontowych elewacji, ocieplania budynku, wymiany rynien czy montażu rolet zewnętrznych. W takich sytuacjach przewody bywają przypadkowo zaginane, przerywane lub wciskane między warstwy materiałów, co zaburza ich przewodność. Przerwanie przewodu odprowadzającego sprawia, że w chwili wyładowania energia szuka alternatywnej, niekontrolowanej drogi — np. przez elementy konstrukcyjne domu albo metalowe części instalacji wewnętrznych. Skutkiem może być uszkodzenie urządzeń, przepięcie w sieci domowej albo pożar. Dlatego kontrola przewodów odprowadzających powinna uwzględniać zarówno ich stan wizualny, jak i ocenę sposobu prowadzenia oraz stabilności mocowania.
Korozja instalacji odgromowej – najgroźniejsze usterki powstają po cichu
Korozja to jedno z największych zagrożeń dla sprawności instalacji odgromowej. Jej rozwój bywa powolny i trudny do zauważenia, ale konsekwencje mogą być bardzo poważne. Wysoka wilgotność, zanieczyszczone powietrze, stojąca woda na dachu, brak konserwacji oraz zastosowanie niewłaściwych materiałów prowadzą do degradacji elementów metalowych. Szczególnie narażone są złącza probiercze, przewody stalowe, zaciski i uziomy. Kiedy pojawia się korozja, struktura przewodu traci właściwości przewodzące, a rezystancja uziemienia rośnie. W praktyce oznacza to, że energia pioruna nie może zostać prawidłowo odprowadzona do gruntu. Najgroźniejsza jest korozja ukryta — na złączach zakrytych ziemią, pod warstwą elewacji lub na uziomach otokowych znajdujących się w wilgotnym środowisku. W takich przypadkach instalacja może wyglądać poprawnie z zewnątrz, a mimo to pozostawać niesprawna. Regularne przeglądy pozwalają wykryć miejsca zagrożone korozją i wdrożyć zabiegi naprawcze, zanim system odgromowy przestanie działać.
Błędy montażowe – ukryty problem wielu starszych i modernizowanych budynków
Usterki wynikające z błędów wykonawczych należą do najczęściej diagnozowanych w trakcie kontroli. Problemy te spotyka się zarówno w instalacjach starych, jak i w nowszych, które powstały bez stosowania aktualnych norm. Najczęściej dotyczą one niewłaściwego rozmieszczenia zwodów, zbyt małej liczby przewodów odprowadzających, prowadzenia przewodów w sposób narażający je na uszkodzenia, stosowania przewodów o nieodpowiednim przekroju oraz braku wymaganych odstępów izolacyjnych. W wielu domach instalacja odgromowa jest pozostałością po pierwotnej budowie i nigdy nie była modernizowana, mimo zmian w konstrukcji dachu, montażu anten, kominów wentylacyjnych czy paneli słonecznych. Zdarza się również, że instalacja została wykonana przez osoby bez specjalistycznej wiedzy, a błędy takie jak brak połączeń wyrównawczych lub niefachowe trasy przewodów odkrywają się dopiero podczas przeglądu. Takie usterki są szczególnie niebezpieczne, bo system wygląda pozornie na kompletny, ale jego skuteczność jest niewystarczająca. Profesjonalna ocena zgodności instalacji z wymaganiami normy PN-EN 62305 pozwala wykryć i naprawić te błędy.
Problemy z uziomem – najpoważniejsze awarie wynikające z niewłaściwego odprowadzenia energii
Uziom jest fundamentem całego systemu odgromowego, a jego prawidłowe działanie decyduje o bezpieczeństwie budynku. To właśnie uziom odpowiada za rozproszenie energii pioruna w gruncie, dlatego jego uszkodzenia są najbardziej niebezpieczne. Najczęściej wykrywane problemy to: korozja uziomów otokowych, przerwanie połączeń fundamentowych, zbyt wysoka rezystancja gleby, uszkodzenia po robotach ziemnych oraz brak ciągłości pomiędzy poszczególnymi elementami uziomu. W uziomach szpilkowych typowym problemem jest utrata kontaktu z warstwą gleby o wystarczającej wilgotności — im suchszy grunt, tym większa rezystancja uziemienia i gorsza skuteczność instalacji. Zdarza się również, że w nowych budynkach uziom został wykonany jedynie symbolicznie albo w sposób utrudniający przeprowadzenie pomiarów. Taki stan instalacji oznacza realne ryzyko uszkodzeń konstrukcyjnych, przepięć oraz zagrożenia pożarowego. Dokładne pomiary uziemienia są więc absolutnie niezbędnym elementem każdej profesjonalnej kontroli.
Uszkodzenia spowodowane montażem fotowoltaiki – nowa kategoria usterek
Instalacje fotowoltaiczne zmieniły sposób, w jaki należy postrzegać bezpieczeństwo odgromowe budynków. Panele zamontowane na dachach wprowadzają dodatkowe elementy metalowe, które często znajdują się w pobliżu zwodów i przewodów odprowadzających. Konstrukcje wsporcze PV mogą przypadkowo przejmować część energii piorunowej, jeśli nie są odpowiednio uziemione lub oddalone od zwodów zgodnie z normą. Podczas montażu paneli dochodzi do wielu drobnych, ale krytycznych uszkodzeń — przekłucia przewodów odgromowych, obluzowania mocowań, przecięcia izolacji czy odkształcenia tras przewodów. Takie ingerencje prowadzą do powstawania punktów wyrzutowych, które zwiększają szanse na przepływ niekontrolowanego prądu piorunowego przez konstrukcję dachu lub moduły PV. Skutkami mogą być uszkodzenia instalacji elektrycznych, przepięcia w falowniku, a nawet pożar. Dlatego po montażu fotowoltaiki konieczne jest wykonanie dodatkowego przeglądu instalacji odgromowej, aby sprawdzić, czy system zachował pełną skuteczność.
Dlaczego nawet niewielkie usterki stanowią poważne zagrożenie?
System odgromowy działa tylko wtedy, gdy wszystkie jego elementy tworzą jedną, odporną na obciążenia całość. Zwody przechwytują wyładowanie, przewody odprowadzające transportują energię, a uziom bezpiecznie rozprasza ją w gruncie. Gdy jeden element ulegnie awarii, cała instalacja odgromowa przestaje spełniać swoją funkcję, a energia pioruna może znaleźć drogę alternatywną — często przez strukturę budynku lub domowe urządzenia elektryczne. Nawet drobne usterki, takie jak skorodowany zacisk, luźny uchwyt czy mikropęknięcie przewodu, mogą doprowadzić do awarii systemu, zwiększonego ryzyka pożaru, przepięć lub uszkodzenia drogich urządzeń. Regularne kontrole oraz szybka reakcja na wykryte nieprawidłowości są więc kluczowe dla zachowania pełnej skuteczności instalacji.
